Erfrecht in de gay praktijk deel I, Testament, wel of niet opstellen?

In de praktijk blijkt dat er op het gebied van familierecht veel vragen zijn op het gebied van erfrecht. Het huidige erfrecht bestaat sinds 2003 en in vergelijking met het oude erfrecht zijn er veel zaken veranderd. In deze nieuwe blog reeks zullen de belangrijkste onderwerpen worden behandeld en zal basisinformatie worden gegeven over het Nederlandse erfrechtstelsel. Als eerste zal ter introductie de vraag worden behandeld waarom het wel of niet aan te raden is een testament op te stellen.

Een notaris kan op verzoek van een erflater een testament opstellen en de wensen van de erflater in het testament opnemen. De erflater geeft daarmee aan wie van hem of haar erft en onder welke voorwaarden. Daarmee kan binnen de grenzen van de wet de erfenis worden vormgegeven. Maar in het geval dat er geen testament is opgesteld door een erflater, wat gebeurt er dan? Dan wordt terug gevallen op stelsel van de wettelijke verdeling. Een belangrijke vraag daarbij is “wie erft?”. Om bij de wettelijke verdeling als erfgenaam te worden aangemerkt moet men aan bepaalde voorwaarden voldoen.

Om als erfgenaam te worden aangeduid dient men de volgende voorwaarden in aanmerking te nemen. Alleen bloedverwanten kunnen erven, geregistreerd partner wordt gelijkgesteld met een echtgenoot, een erfgenaam moet bestaan op het moment van openvallen van de erfenis, vererving vindt plaats in groepen en een mogelijke erfgenaam mag niet onwaardig zijn.  Deze aspecten behoeven een korte toelichting.

Bloedverwant houdt in eigen familie, alleen eigen familie kan volgens de wet erven, dus geen schoondochters en schoonzoons. De geregistreerd partner wordt gelijkgesteld met een echtgenoot, dit leidt ertoe dat samenwoners op geen enkele manier op basis van de wettelijke verdeling kunnen erven van elkaar. De erfgenaam moet bestaan op het moment van het openvallen van de erfenis. Hierbij moet worden gedacht aan het feit dat de eventuele erfgenaam moet zijn verwekt op voornoemd moment. Als een erfgenaam nog moet worden geboren, maar al wel is verwekt op het moment dat de erflater overlijdt, dan is het kind ook erfgenaam. Vererving vindt plaats in groepen en de wet noemt vier groepen van erfgenamen. In de wet genoemde volgorde worden de groepen opgeroepen. Op het moment dat er een erfgenaam in de groep bestaat, komt de volgende groep niet aan bod. In bepaalde gevallen is er sprake van een onwaardige erfgenaam. In geval van onwaardigheid erft de erfgenaam niet.

In geval van het ontbreken van een testament wordt terug gevallen op het systeem van wettelijke verdeling. In dat geval wordt enkel geërfd volgens de hiervoor vermelde voorwaarden en rangorde. De wet bepaalt wie erft en daar kan geen invloed op worden uitgeoefend. Niet bloedverwanten erven volgens het wettelijke stelsel niet. Dit kan bij bijvoorbeeld ongehuwd samenwonenden zonder een testament tot ongewenste situaties leiden, waarover later in een ander blog meer. Ook wordt uiteraard bij de wettelijke verdeling geen verdeling gemaakt waarbij de ene erfgenaam meer of minder erft dan de ander, of zelfs helemaal niets erft. Specifieke goederen kunnen ook niet aan een erfgenaam worden toebedeeld. Bovendien kan een erfgenaam niet worden overgeslagen. Een kleinzoon kan bijvoorbeeld niet erven van zijn grootvader als de vader nog leeft.

Zoals al naar voren is gekomen is het voordeel van een testament dat er specifieke afspraken /wensen kunnen worden vastgelegd over de erfenis. Ook kunnen de erfgenamen worden benoemd zoals de erflater dit wenst, er is geen vaste groep/systeem die erft. In geval van een complexere erfenis is het zeker aan te raden een testament te laten opstellen door een notaris. In het geval van een erfenis waarbij de gehuwde partner of de kinderen zonder problemen mogen en kunnen erven zou een testament achterwege kunnen blijven. Echter, mijns inziens is het ook dan aan te raden om een testament op te stellen om in ieder geval daarbij de clausule op te nemen dat de erfenis nimmer in enige gemeenschap zal vallen. Bij een echtscheiding van een van de erfgenamen blijft in ieder geval de erfenis dan buiten de huwelijksgoederen-gemeenschap.

In voorgaande uiteenzetting is geprobeerd een eerste uiteenzetting te geven van het Nederlandse erfrecht. Meerdere blogs zullen zeker volgen waarbij dit rechtsgebied verder wordt uitgebouwd. Mocht u naar aanleiding van deze blog vragen hebben en meer informatie willen over het erfrecht en wat dit voor u zou kunnen betekenen, dan kunt u contact opnemen met de advocaat van Gaylegal, mr. Gerald Janssen op 020 5400170 of mailen op info@gaylegal.nl